Tibi: Simptom, Punca, Golongan Berisiko & Rawatan Tuberkulosis

Tibi atau tuberkulosis (TB) ialah penyakit berjangkit yang menyerang paru-paru dan boleh merebak melalui udara apabila pesakit batuk, bersin atau bercakap. Walaupun boleh dirawat, tibi masih menjadi masalah kesihatan global termasuk di Malaysia.

Artikel ini menerangkan secara lengkap simptom tibi, punca jangkitan, golongan berisiko, ujian saringan, rawatan dan cara pencegahan.

Apa Itu Penyakit Tibi?

Tibi ialah jangkitan bakteria Mycobacterium tuberculosis yang biasanya menyerang paru-paru, tetapi boleh merebak ke organ lain seperti tulang, buah pinggang dan otak jika tidak dirawat.

Tidak semua individu yang dijangkiti akan sakit serta-merta kerana bakteria boleh berada dalam keadaan pendam (laten) dalam badan. Namun apabila sistem imun lemah, jangkitan boleh menjadi aktif dan menyebabkan penyakit tibi.

Cara Tibi Merebak

Tibi merebak melalui udara apabila pesakit:

Batuk
Bersin
Bercakap
Meludah

Zarah bakteria boleh terapung di udara dan dijangkiti oleh individu berhampiran yang menyedutnya.

Simptom Tibi Yang Perlu Diketahui

Gejala tibi biasanya muncul secara perlahan dan berpanjangan. Tanda utama termasuk:

Batuk lebih 2 minggu
Demam berpanjangan
Berpeluh waktu malam
Kurang selera makan
Berat badan menurun
Keletihan
Batuk berdarah

Ini merupakan simptom klasik tibi paru-paru.

Golongan Berisiko Tinggi Tibi

Individu berikut lebih mudah dijangkiti atau mendapat tibi aktif:

Pesakit HIV
Pesakit diabetes
Perokok
Warga emas
Pesakit buah pinggang / dialisis
Pesakit COPD
Petugas kesihatan
Penghuni penjara atau tempat sesak

Ujian Saringan Tibi

Untuk mengesahkan jangkitan tibi, doktor boleh melakukan:

Pemeriksaan klinikal
Ujian kulit Tuberculin (TST)
Ujian darah IGRA
Ujian kahak
X-ray dada

Gabungan ujian ini membantu diagnosis tepat tibi.

Rawatan Penyakit Tibi

Tibi boleh sembuh jika dirawat dengan betul. Rawatan standard melibatkan:

Pengambilan beberapa jenis antibiotik
Tempoh rawatan sekitar 6 bulan
Pemantauan berkala doktor

Pesakit perlu menghabiskan ubat sepenuhnya untuk mengelakkan bakteria kebal ubat.

Jika rawatan dihentikan awal, jangkitan boleh kembali dan lebih sukar dirawat.

Cara Mencegah Tibi

Langkah pencegahan penting termasuk:

Pakai pelitup muka di tempat sesak
Tutup mulut ketika batuk / bersin
Amalkan kebersihan tangan
Elakkan kontak rapat dengan pesakit aktif
Jalani saringan jika terdedah

Ahli keluarga atau kontak rapat pesakit juga perlu menjalani pemeriksaan.

Komplikasi Jika Tibi Tidak Dirawat

Tibi yang tidak dirawat boleh menyebabkan:

Kerosakan paru-paru
Jangkitan organ lain
Meningitis
Kegagalan organ
Kematian

Ini menunjukkan pentingnya diagnosis dan rawatan awal.

Kesimpulan

Tibi ialah penyakit berjangkit serius tetapi boleh dirawat sepenuhnya jika dikesan awal dan pesakit mematuhi rawatan. Mengenali simptom, golongan berisiko dan langkah pencegahan membantu melindungi diri serta komuniti daripada penularan tibi.